Κοινοτικά Μουσικά Εργαστήρια και Συμπερίληψη

Τα κοινοτικά μουσικά εργαστήρια οργανώνονται συνήθως ως ομαδικά εργαστήρια συμμετοχικού χαρακτήρα, όπου η έμφαση δίνεται περισσότερο στη συλλογική δημιουργία και στις σχέσεις, παρά στην τυπική τεχνική πρόοδο. Η σχετική βιβλιογραφία αναδεικνύει ότι η δύναμη αυτών των εργαστηρίων βρίσκεται στο ότι παράγουν σταθερές συνθήκες συμμετοχής και κοινωνικής σύνδεσης, καλλιεργώντας εμπιστοσύνη, συντροφικότητα και κοινές αξίες μέσα από επαναλαμβανόμενες μουσικές συναντήσεις (Stamou et al., 2018). Σε αυτό το πλαίσιο, η δημόσια παρουσίαση (μικρές συναυλίες ή δράσεις στην κοινότητα) ερμηνεύεται ως κομβικό σημείο ενδυνάμωσης της κοινωνικής συνοχής, καθώς οι συμμετέχοντες μοιράζονται μια συλλογική επιτυχία και βιώνουν αναγνώριση από το κοινωνικό περιβάλλον (Stamou et al., 2018).

Σε επίπεδο εμπειρικών ευρημάτων διακρίνεται ότι η συμμετοχή σε κοινοτικά μουσικά εργαστήρια συνδέεται με αύξηση της κοινωνικής αλληλεπίδρασης, της επικοινωνίας και της κοινής προσοχής μεταξύ συμμετεχόντων και προσωπικού, υποστηρίζοντας ότι το μουσικό εργαστήριο λειτουργεί ως ενεργός χώρος σχέσεων και συντονισμού (MacGlone et al., 2020). Αντίστοιχα, τα εβδομαδιαία εργαστήρια περιγράφονται ως ασφαλές και φιλόξενο περιβάλλον, το οποίο διευκολύνει τη συναναστροφή με άλλους και την επέκταση κοινωνικών δικτύων, αναδεικνύοντας το εργαστήριο ως πλαίσιο πρακτικής κοινωνικής συμπερίληψης (Wilson & MacDonald, 2019). Επιπλέον, συνδέεται η ενίσχυση της κοινωνικής αυτοπεποίθησης εντός της ομάδας με μεγαλύτερη προθυμία συμμετοχής σε άλλες κοινωνικές δραστηριότητες και με βελτίωση σχέσεων με την οικογένεια και το προσωπικό υποστήριξης, δείχνοντας ότι οι κοινωνικές μεταβολές μπορούν να υπερβαίνουν το στενό πλαίσιο της μουσικής δράσης (Wilson & MacDonald, 2019).

4.2.3.4 Αναπαράσταση, ταυτότητα και εμπειρία της αναπηρίας

Πέρα από τις άμεσες διαπροσωπικές σχέσεις, οι συμπεριληπτικές μουσικές πρακτικές επηρεάζουν και τον τρόπο με τον οποίο η αναπηρία αναπαρίσταται κοινωνικά, καθώς μετατοπίζουν το επίκεντρο από την ατομική έλλειψη στη συλλογική πράξη, στους ρόλους και στη συμμετοχή. Στο πλαίσιο της κοινοτικής μουσικής, η συμμετοχή χωρίς προϋποθέσεις και αποκλεισμούς περιγράφεται ως εμπειρία που ενισχύει την προσωπική και συλλογική ταυτότητα, δίνοντας στα μέλη την αίσθηση ότι ανήκουν σε μια ευρύτερη ομάδα με κοινό στόχο (Stamou et al., 2018). Αντίστοιχα, στο project Disabled People as Musicians (Resonaari), η έμφαση στη μουσική ταυτότητα και στη συμμετοχή σε σύνολα λειτουργεί ως πλαίσιο όπου οι συμμετέχοντες βιώνουν τον εαυτό τους ως ισότιμα μέλη μουσικής ομάδας, με την εμπειρία της ομάδας να μετασχηματίζει στάσεις και σχέσεις μέσα στο εκπαιδευτικό ή καλλιτεχνικό περιβάλλον (Kivijärvi, 2012). Επίσης, η ομαδική μουσικοθεραπευτική πρακτική έχει συνδεθεί με ενίσχυση προκοινωνικών συμπεριφορών και με τρόπους μέσω των οποίων το προσωπικό και οι συμμετέχοντες αναγνωρίζουν δυνατότητες, συμβάλλοντας σε πιο θετικές κοινωνικές αναπαραστάσεις και σε βελτίωση της ποιότητας ζωής (Baumgarten & Wheeler, 2016).